Geiko vs maiko vs gejsza — wyjaśnienie

Czym jest geiko

Geiko to słowo, którym Kioto określa gejszę. To termin używany w Kioto i Kanazawie, tłumaczony jako „kobieta sztuki", podczas gdy geisha oznacza „osobę sztuk". Zajęcie jest to samo: profesjonalna artystka wyszkolona w tradycyjnym tańcu, muzyce i śpiewie, a także wprawna rozmówczyni i gospodyni. Geiko bawią gości na bankietach zwanych ozashiki, zwykle w herbaciarni (ochaya) lub tradycyjnej restauracji, występują także na scenie i podczas festiwali. Kobiety w Kioto nazywają siebie geiko, nie geisha, więc tego słowa lepiej używać podczas pobytu w tym mieście.

Geiko kontra maiko: jak je odróżnić

Maiko to uczennica geiko, a w Kioto obie są ubierane tak, by można je było odróżnić. Maiko mają zwykle od 17 do 20 lat. Większość nosi własne włosy, przeczesywane co tydzień, i śpi na podwyższonej drewnianej poduszce zwanej takamakura, by zachować fryzurę. Ich kimono ma długie rękawy, czerwony kołnierz dolnego kimona widoczny przy szyi, a na plecach zwisa obi darari o długości 6–7 metrów. Tylko maiko je noszą. Geiko zwykle nosi perukę, kimono z krótkim rękawem i obi o zwykłej długości. Z wiekiem może przestać nosić biały makijaż, z wyjątkiem występów na scenie.

• Włosy: własne maiko z sezonowymi kanzashi; u geiko zwykle peruka
• Rękawy: długie u maiko, krótkie u geiko
• Obi: zwisające darari noszą wyłącznie maiko
• Kołnierz: u maiko jest czerwony; zmiana na biały to erikae, czyli „odwrócenie kołnierza”

Od debiutantki do geiko

Większość kobiet rozpoczyna dziś naukę po szkole średniej, a nawet po studiach. Prawo pracy wyznacza 18 lat jako wiek, w którym można dołączyć do okiya — domu, w którym musi być zarejestrowana każda geiko, choć okiya w Kioto mogą legalnie przyjmować rekrutki w wieku od 15 do 17 lat. Nowicjuszka mieszka tam najpierw jako shikomi, często nawet przez rok. Potem przychodzi minarai — około miesiąca cichego siedzenia na bankietach i uczenia się przez obserwację. Jej debiut, misedashi, czyni ją maiko. Następnie pobiera lekcje gry na shamisenie, flecie, bębnach, śpiewu, tańca, ceremonii herbacianej i kaligrafii, a także dialektu z Kioto. Około 20. lub 21. roku życia kończy naukę podczas ceremonii erikae.

Czytaj dalej: Od Maiko do Geiko: Lata Treningu

Nie kurtyzany: skąd bierze się ten mit

Od samego początku tego zawodu pobieranie opłat za seks było w większości zabronione. Wczesne edykty oddzielały gejsze od licencjonowanych kurtyzan, oiran, których najwyższą rangą była tayū. Niektóre gejsze w przeszłości sprzedawały seks — z własnego wyboru lub pod przymusem — a ustawa o zapobieganiu prostytucji z 1956 roku zakazała praktyk takich jak mizuage. Zachodni wizerunek zawdzięczamy w dużej mierze okresowi okupacji po 1945 roku, gdy niektóre prostytutki pracujące dla zagranicznych wojsk nazywały siebie „geisha girls”. Potem przyszła fikcja. Arthur Golden przeprowadził wywiad z Mineko Iwasaki, byłą gejszą z Gion, do „Wyznania gejszy”. Później pozwała go, zawarła ugodę pozasądową i w 2002 roku opublikowała własną historię życia.

Danna — dawniej i dziś

Danna to patron. W przeszłości uznana gejsza mogła go mieć: zazwyczaj zamożnego mężczyznę, niekiedy żonatego, który opłacał jej wydatki, kupował prezenty i miał z nią bardziej osobistą relację, niż pozwala na to bankiet — czasem także seksualną. Był to dowód jego bogactwa i statusu, ponieważ koszty utrzymania gejszy były wysokie. Dziś zdarza się to znacznie rzadziej, głównie dlatego, że niewielu mężczyzn stać na utrzymanie zarówno domu, jak i gejszy. Danna funkcjonuje całkowicie poza bankietem. Goście na ozashiki płacą za wieczór występów i rozmowy, a klienci wiedzą, że nic więcej nie jest oczekiwane.

Ile ich zostało i gdzie pracują

Przed drugą wojną światową w Japonii było nawet 80 000 gejsz. W Kioto ich liczba spadła z 548 geiko i 76 maiko w 1965 roku do 202 geiko i 71 maiko w 2006 roku. Pracują w pięciu dzielnicach, hanamachi, czyli „miastach kwiatów”: Gion Kobu, Gion Higashi, Pontochō, Miyagawa-chō i Kamishichiken. Gion obejmuje dwie z nich — Gion Kobu i Gion Higashi, które rozdzieliły się w 1881 roku. Geiko zazwyczaj pracuje wyłącznie w swojej dzielnicy. Rezerwacje wciąż przechodzą przez matkę okiya i biuro rejestrowe dzielnicy, kenban, które prowadzi jej harmonogram.

Zasady obowiązujące na ulicach Gion

Rada mieszkańców południowego Gion, wraz z herbaciarniami Gion Kobu, stowarzyszeniem geiko z Gion i świątynią Kennin-ji, publikuje zasady obowiązujące w dzielnicy na oficjalnej stronie turystycznej Kioto. Pierwsza zasada dotyczy geiko i maiko: nie zatrzymuj ich, nie dotykaj i nie podążaj za nimi, nie fotografuj ani nie filmuj ich bez pozwolenia. Jak ujmuje to rada — to nie postacie-maskotki. W 2019 roku rada Gion ustawiła tablice zakazujące fotografowania na prywatnych drogach, z ostrzeżeniem o mandatach. W 2024 roku zapowiedziała, że poprosi odwiedzających również o nie wchodzenie do wąskich prywatnych zaułków. Hanamikoji, główna ulica, jest publiczna i pozostaje otwarta.

• Utrudnianie komuś przejścia lub nękanie może oznaczać zatrzymanie lub grzywnę
• Ciągnięcie kogoś za rękę lub ubranie może oznaczać do sześciu miesięcy pozbawienia wolności
• Teren prywatny, czyli wszystko poza sklepami i drogami, jest niedostępny bez pozwolenia
• Nie zatrzymuj się na drodze, by robić zdjęcia: te ulice nie są wyłącznie dla pieszych

Czytaj dalej: Jak być dobrym gościem podczas kolacji z geiko

Sposoby, by zobaczyć geiko lub się z nią spotkać

Tradycyjnie, by być zabawianym przez gejszę, potrzebne było wprowadzenie i znajomości — dzisiejsze publiczne opcje są wyjątkiem. Każda dzielnica Kioto organizuje doroczny taniec, czyli odori: Kitano Odori od 20 marca do 2 kwietnia, Miyako Odori przez cały kwiecień, Kyō Odori na początku i w połowie kwietnia, Kamogawa Odori od 1 do 24 maja oraz Gion Odori w dzielnicy Gion Higashi od 1 do 10 listopada. Gion Corner w Gion Kobu prezentuje godzinny spektakl siedmiu tradycyjnych sztuk, w którym maiko wykonują taniec Kyomai. W obu przypadkach oglądasz występ z miejsca siedzącego. Aby porozmawiać z geiko lub maiko, potrzebna jest zorganizowana kolacja.

Co obejmuje kolacja z gejszą w Gion

Wieczór, do którego podajemy link, organizuje Travel Japan Together i trwa on około trzech godzin, z przewodnikiem mówiącym po angielsku na żywo. Zaczyna się w CACAO MARKET by MARIEBELLE KYOTO spacerem po ulicach Gion, przenosi się do lokalnej restauracji na kolację i kończy w FamilyMart. Twoją gospodynią na dwie godziny prywatnego czasu może być geiko lub maiko. Tańczy, gra w tradycyjne gry salonowe i rozmawia z twoją grupą, a ty możesz robić z nią zdjęcia. Kolacja wymaga co najmniej czterech uczestników. Jeśli termin się nie zapełni lub twoja geiko bądź maiko stanie się niedostępna, otrzymujesz pełny zwrot pieniędzy.

• W cenie: spacer po Gion z lokalnym gospodarzem
• W cenie: dwie godziny prywatnego czasu z geiko lub maiko
• W cenie: wykwintne wielodaniowe kaiseki, głównie warzywa, ryby i tofu
• W cenie: nieograniczone sake, dostępne także napoje bezalkoholowe
• Nie obejmuje: dodatkowego jedzenia i napojów

Dla kogo to nie jest

Jeśli jesteś parą lub podróżujesz samotnie, zdajesz się na innych gości: kolacja odbywa się tylko przy czterech lub więcej osobach, więc kameralna randka może zostać odwołana. Jeśli chcesz tylko obejrzeć taniec, godzinne przedstawienie w Gion Corner lub wiosenne odori to krótsza opcja. Jeśli zwykle decydujesz późno, pamiętaj, że bezpłatne anulowanie kończy się 7 dni wcześniej. Jeśli nie jesz ryb, zapytaj przed rezerwacją, ponieważ kaiseki opiera się głównie na warzywach, rybach i tofu. A jeśli chcesz zrobić uliczne zdjęcie maiko, Gion prosi, abyś tego nie robił.